BAO BÌ GIẤY TRONG NGÀNH THỰC PHẨM

Bài viết được chia sẻ bởi ông Bùi Quang Thịnh – chuyên gia chuyển đổi xanh và chuyển đổi số ngành bao bì Việt Nam với hơn 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ bao bì mềm. Ông từng đảm nhiệm vị trí Phó Tổng Giám đốc Công ty Bao bì Nhựa Tân Tiến (TAPACK), Trưởng bộ phận Thiết bị Nhựa Rieckermann Việt Nam, đồng thời là chuyên gia tư vấn của VINPAS về EPR, Net Zero và Smart Factory. Với kinh nghiệm thực tiễn trải dài từ công nghệ, sản xuất đến chiến lược phát triển bền vững, những phân tích trong bài viết mang đến góc nhìn toàn diện về tương lai của bao bì giấy trong ngành thực phẩm.

Khi áp lực xanh hóa đang thay đổi toàn bộ ngành thực phẩm

Trong nhiều thập kỷ, bao bì được xem là một yếu tố hỗ trợ cho sản phẩm. Nhiệm vụ chính của bao bì là bảo vệ hàng hóa, kéo dài thời gian bảo quản và tạo thuận lợi cho vận chuyển. Tuy nhiên, những thay đổi mạnh mẽ về môi trường, chính sách quản lý và hành vi tiêu dùng đang khiến vai trò của bao bì thay đổi nhanh chóng.

Ngày nay, bao bì không chỉ là lớp vỏ bên ngoài sản phẩm mà đã trở thành một phần trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, bao bì giấy nổi lên như một trong những lựa chọn được quan tâm nhất. Từ các thương hiệu thực phẩm toàn cầu đến doanh nghiệp sản xuất trong nước, nhiều đơn vị đang tìm cách tăng tỷ lệ sử dụng vật liệu giấy trong danh mục bao bì của mình.

Câu hỏi đặt ra là: Bao bì giấy có thực sự là tương lai của ngành thực phẩm hay chỉ là một xu hướng nhất thời?

Những động lực thúc đẩy sự phát triển của bao bì giấy trong ngành thực phẩm

Áp lực từ các chính sách môi trường

Nhiều quốc gia đang siết chặt các quy định liên quan đến chất thải bao bì và trách nhiệm tái chế của doanh nghiệp.

Các cơ chế như EPR (Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất), các cam kết Net Zero hay các tiêu chuẩn ESG đang tạo áp lực ngày càng lớn lên các doanh nghiệp sản xuất thực phẩm.

Trong bối cảnh đó, những loại bao bì có khả năng tái chế cao và dễ thu hồi sau sử dụng trở thành lựa chọn ưu tiên.

Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tính bền vững

Người mua hàng hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn quan tâm đến cách sản phẩm được sản xuất và đóng gói.

Đặc biệt ở các thị trường xuất khẩu như châu Âu, Bắc Mỹ hay Nhật Bản, yếu tố thân thiện môi trường đang ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua hàng.

Bao bì giấy tạo ra cảm nhận trực quan về tính bền vững tốt hơn so với nhiều loại vật liệu khác, giúp thương hiệu xây dựng hình ảnh tích cực trong mắt người tiêu dùng.

Sự phát triển của công nghệ vật liệu

Một trong những rào cản lớn nhất của bao bì giấy trước đây là khả năng chống ẩm, chống dầu mỡ và bảo quản thực phẩm.

Tuy nhiên, các công nghệ phủ bề mặt mới, vật liệu sinh học và các giải pháp cấu trúc đa lớp đang giúp bao bì giấy đáp ứng được ngày càng nhiều yêu cầu kỹ thuật mà trước đây chỉ nhựa mới thực hiện được.

Điều này mở ra cơ hội thay thế trong nhiều nhóm sản phẩm thực phẩm khác nhau.

Bao bì giấy có thể thay thế nhựa đến đâu?

Đây là câu hỏi quan trọng nhất mà các doanh nghiệp cần trả lời trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

Trên thực tế, không phải mọi ứng dụng đều phù hợp với bao bì giấy.

Những lĩnh vực đang chuyển đổi mạnh

Bao bì giấy đang phát triển nhanh trong các nhóm sản phẩm:

• Thức ăn nhanh.
• Đồ uống mang đi.
• Thực phẩm khô.
• Bánh kẹo.
• Bao bì vận chuyển thương mại điện tử.
• Bao bì bán lẻ cao cấp.

Đây là những ứng dụng có yêu cầu bảo quản tương đối đơn giản và có lợi thế lớn về hình ảnh thương hiệu.

Những lĩnh vực vẫn còn thách thức

Đối với các sản phẩm:

• Thực phẩm đông lạnh.
• Thực phẩm có độ ẩm cao.
• Sản phẩm yêu cầu thời hạn sử dụng dài.
• Bao bì tiệt trùng.

Nhựa vẫn đang giữ nhiều lợi thế về khả năng bảo vệ sản phẩm, chi phí và hiệu quả sản xuất.

Trong nhiều trường hợp, xu hướng tương lai không phải là thay thế hoàn toàn nhựa mà là giảm lượng nhựa sử dụng thông qua các cấu trúc kết hợp giữa giấy và vật liệu chức năng.

Cơ hội nào cho doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam?

Việt Nam đang trở thành một trung tâm sản xuất thực phẩm quan trọng của khu vực.

Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp trong nước sẽ phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu từ khách hàng quốc tế liên quan đến môi trường và phát triển bền vững.

Doanh nghiệp đi trước trong việc chuyển đổi bao bì sẽ có nhiều lợi thế:

• Nâng cao hình ảnh thương hiệu.
• Tăng khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu.
• Đáp ứng sớm các yêu cầu pháp lý trong tương lai.
• Thu hút nhóm khách hàng quan tâm đến môi trường.
• Tạo lợi thế cạnh tranh trước đối thủ.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi cần được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện về công nghệ, chi phí, chuỗi cung ứng và yêu cầu bảo quản sản phẩm.

Từ xu hướng đến chiến lược

Sai lầm phổ biến của nhiều doanh nghiệp là xem bao bì giấy đơn thuần như một giải pháp thay thế vật liệu.

Thực tế, đây là một phần của chiến lược phát triển dài hạn.

Doanh nghiệp cần trả lời các câu hỏi:

• Khách hàng mục tiêu của chúng ta kỳ vọng điều gì?
• Các thị trường xuất khẩu đang yêu cầu những tiêu chuẩn nào?
• Bao bì hiện tại có đáp ứng các cam kết ESG hay không?
• Lộ trình chuyển đổi nên diễn ra trong bao lâu?
• Chi phí đầu tư và lợi ích dài hạn là gì?

Những doanh nghiệp giải quyết được các câu hỏi này sẽ không chỉ thay đổi vật liệu bao bì mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ thương hiệu.

Kết luận

Bao bì giấy không còn là một lựa chọn mang tính thử nghiệm. Trong nhiều phân khúc thực phẩm, đây đang trở thành một hướng phát triển tất yếu dưới tác động đồng thời của chính sách môi trường, yêu cầu thị trường và sự tiến bộ của công nghệ vật liệu.

Tuy nhiên, tương lai không thuộc về những doanh nghiệp thay thế nhựa bằng giấy một cách đơn giản. Tương lai thuộc về những doanh nghiệp hiểu rõ đặc tính sản phẩm, lựa chọn đúng công nghệ và xây dựng được chiến lược bao bì bền vững phù hợp với mục tiêu phát triển dài hạn của mình.

Trong cuộc đua xanh hóa ngành thực phẩm, bao bì không còn là chi phí sản xuất. Bao bì đang trở thành một lợi thế cạnh tranh chiến lược.